Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει την Παχυσαρκία ως νόσο του μεταβολισμού στην οποία υπάρχει παθολογικά αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, ώστε να προκαλεί κίνδυνο για την υγεία. Στο ίδιο πλαίσιο ο Ιπποκράτης 2000 και πλέον χρόνια πριν, αναφέρει στους Αφορισμούς του ότι «οἱ παχέες σφόδρα κατὰ φύσιν, ταχυθάνατοι γίνονται μᾶλλον τῶν ἰσχνῶν». Πέρα από την ψυχική ευφορία και σωματική ευεξία (fitness) που προσφέρει το φυσιολογικό βάρος, μας προστατεύει και από πολλές επιπλοκές της παχυσαρκίας.
Για τη ταξινόμηση του βάρους χρησιμοποιείται ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ=βάρος σε kg/ύψος² σε cm). Επιθυμητές είναι οι τιμές ΔΜΣ 18,5-25, ενώ για τιμές 25-30 θεωρούμε κάποιον υπέρβαρο, και τέλος οι τιμές άνω του 30 αντιστοιχούν σε παχυσαρκία. Ένας απλός τρόπος, ώστε ο καθένας από μας να υπολογίζει το ιδανικό-επιθυμητό βάρος του σε σχέση με το ύψος του, είναι για τους άνδρες περίπου το ύψος σε εκατοστά και για τις γυναίκες το ύψος σε εκατοστά μείον 10%. Για παράδειγμα το επιθυμητό βάρος για ένα άνδρα ύψους 1,80m είναι τα 80 κιλά ενώ για μια γυναίκα 1,70m είναι τα 63 κιλά. Φυσικά αυτή η μέθοδος είναι αδρή και υπεραπλουστευμένη, έτσι ο καθένας θα μπορούσε να απευθύνεται σε ειδικό για να λάβει εξατομικευμένη καθοδήγηση με βάση την ηλικία και το ιστορικό του.
Η παχυσαρκία συνδέετε με την ανάπτυξη σακχαρώδη διαβήτη, αρτηριακής υπέρτασης, δυσλιπιδαιμίας, αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης πολλών μορφών καρκίνου (όπως μαστού, προστάτη, παχέως εντέρου) αλλά και πολλά άλλα νοσήματα όπως η υπνική άπνοια, η οστεοαρθρίτιδα και το λιπώδες ήπαρ. Με απλά λόγια το επιπλέον βάρος συσσωρεύεται με τη μορφή λίπους στο σώμα μας και προκαλεί πολλά άλλα νοσήματα που ταλαιπωρούν την υγεία μας. Και επειδή πολλά από τα επακόλουθα νοσήματα είναι χρόνια, άλλα δε δύσκολα θεραπεύονται και είναι δυνητικά θανατηφόρα, επαληθεύεται η ρήση «κάλλιον τοῦ θεραπεύειν τὸ προλαμβάνειν».
Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, δύο είναι οι βασικοί πυλώνες της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, με τον πρώτο να αφορά όλους μας. Αυτός έχει να κάνει με τη συμπεριφορά μας και ειδικότερα τις διατροφικές μας συνήθειες -καθώς είμαστε ότι τρώμε- και την φυσική δραστηριότητα μας. Εκτενέστερα το πρότυπο της μεσογειακής διατροφής με πληθώρα φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης, συνοδευόμενα από επαρκείς ποσότητες ελαιόλαδού, αραιότερη κατανάλωση γαλακτοκομικών, ψαριών και άσπρου κρέατος, και σπανιότερη τη λήψη κόκκινου κρέατος και γλυκών έχει αποδειχθεί από διάφορες επιστημονικές μελέτες να αποδίδει μεγάλο όφελος. Από την άλλη, η τακτική αερόβια άσκηση (ενδεικτικά μίση ώρα γοργό βάδισμα τουλάχιστον πέντε φορές τη βδομάδα) αποδεικνύεται σωτήρια, τόσο για τη διατήρηση του σωματικού βάρους μας και την ευόδωση της υγείας μας, μέσα από τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και λοιπών παραμέτρων του οργανισμού, όσο και για την απώλεια βάρους σε συνδυασμό με κατάλληλη διατροφή όταν αυτό ενδείκνυται. Άλλες σημαντικές παράμετροι στον αγώνα μας είναι ο περιορισμός της ημερήσιας κατανάλωσης άλατος (κάτω από 5 gr ανά ημέρα), αποφεύγοντας την προσθήκη επιτραπέζιου αλατιού στο φαγητό, και έτοιμες τροφές με ‘‘κρυμμένο αλάτι’’, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, και η διακοπή του καπνίσματος. Τα προαναφερθέντα αποτελούν τους σημαντικότερους και ισχυρότερους δυνητικά αναστρέψιμους παράγοντες στη μάχη μας έναντι στα καρδιαγγειακά νοσήματα και τις κακοήθειες. Ακόμα, η ψυχοσυναισθηματική μας ανάπτυξη και η έκφραση των συναισθημάτων μας, ώστε να μην τα τρώμε – κυριολεκτικά και μεταφορικά- είναι καίριας σημασίας στον αγώνα μας. Ο δεύτερος πυλώνας αφορά σε ειδικές περιπτώσεις νοσογόνου παχυσαρκίας, όπου η σύγχρονη Ιατρική μπορεί να προσφέρει λύσεις μέσω νέων φαρμακευτικών παραγόντων (όπως τα νεότερα ενέσιμα αντιδιαβητικά φάρμακα και άλλα από του στόματος φάρμακα που μειώνουν την όρεξη) αλλά και βαριατρικών (με σκοπό τη μείωση του βάρους) χειρουργικών επεμβάσεων όταν αυτές ενδείκνυνται μετά από συμβουλή του ειδικού σας. Φυσικά, τα μέτρα του πρώτου πυλώνα συνεχίζουν να ισχύουν.
Τέλος, από πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα προκύπτει οι παχύσαρκοι ασθενείς να έχουν τετραπλάσιο κίνδυνο διασωλήνωσης και θανάτου τη σοβαρή νόσο COVID-19. Περαίνοντας τον λόγο είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι χρειάζεται να στοχεύσουμε στην αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας διαχρονικά καθώς αφορά ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού μας, έχει αυξητικές τάσεις, και οδηγεί σε πολλά νοσήματα.
